Kontiraka ya vumundzuku yi tirhisiwa ku endla mabindzu ya ku xava na ku xavisa nhundzu kumbe nhundzu eka nkarhi lowu taka lowu kunguhatiweke hi nxavo lowu vekiweke. Xiboha lexi i ndlela leyi nsirhelelo lowu wu hambanaka ha yona na xihlawuhlawu lexi nyikaka mfanelo yo xava kumbe ku xavisa, kambe a xi sindzisiwi ku endla tano. Vumundzuku byi boha mavandla hamambirhi eka nxaviselano ku hetisisa swiboha swa wona. Hi nkarhi lowu fanaka, ku cincana ka swilo leswi vonakaka ka nhundzu eka ku famba ka matirhelo yo tano ya mabindzu a ku endliwi.
- Xana i yini vumundzuku naswona hikokwalaho ka yini byi tirhisiwa eka makete wa vuvekisi
- Ku hambana exikarhi ka vumundzuku na swihlawulekisi
- Ku hambana exikarhi ka tikontiraka ta vumundzuku na ta le mahlweni
- Maqhinga ya mabindzu ya vumundzuku
- Swinene na leswo biha swa ku xaviselana ka vumundzuku
- Tinxaka ta tikontiraka ta vumundzuku
- Ntsengo wa kontiraka ya vumundzuku – contango na ku tlhelela endzhaku
- Ndzindzakhombo
- Masiku yo hela
Xana i yini vumundzuku naswona hikokwalaho ka yini byi tirhisiwa eka makete wa vuvekisi
Tikontiraka ta vumundzuku ti tirhisiwa ku simeka nxavo wa xiviri wa makete wa xitirhisiwa xo karhi. Va na nkoka wo karhi lowu tirhisiweke eka vavekisi:
- Speculative transactions , ku pfumelela ku humesa mimpfuno ya swilo leswi vonakaka.
- Risk insurance through hedging , leyi tsakisaka eka vaphakeri na vaxavi va nhundzu.
Futures yi tirhisiwa eka timakete ta nhundzu na nhundzu, yi tiveka hi ti parameter letikulu:
- Nkarhi wo hetisisa, ku nga siku leri nxaviselano wu hleriweke ha rona.
- Mhaka ya nxaviselano, ngopfungopfu, switirhisiwa swo ka swi nga tirhisiwanga, tisekhurithi kumbe nhundzu, mali.
- Ku cincana loku ku endliwaka nxaviselano eka kona.
- Tshaha tiyuniti.
- Vukulu bya margin.
- Ku hlayisa ku ringanisela ka mavandla hamambirhi eka ntwanano.
- Ku tatiwa ka balance A na ku hunguteka ka balance B.
- Ku tatiwa ka mali leyi saleke ya B hi ku ya hi ku hunguteka ka mali leyi saleke ya A.
Loko ku ri na ku tatiwa nakambe ka akhawunti ya muxavi ku ya hi ku hunguteka ka akhawunti ya muxavisi, kutani nkoka wa xitirhisiwa wa tlakuka. Hi leswaku, muvekisi A a a ta kota ku xava xitirhisiwa hi nxavo wa le hansi ivi a xi xavisa nakambe hi nxavo wa le henhla, xisweswo a humesa vuyelo bya swilo leswi vonakaka. Entiyisweni, ku cincana ku ponisa vatekaxiave va makete eka ku endla matirhelo lama lavekaka, ku hakela, hi ku hatlisa ku nyika ntlawa wa nxaviselano ku hambana ka mali ya xiviri. Loko nxavo wu nga cincanga, kutani mali leyi saleke yi tshama yi ri tano. Xiendlakalo xa vunharhu xi humelela loko nxavo wa nhundzu wu wa, leswi eku sunguleni a swi vuyerisa muxavisi. Sweswi u nga xavisa nhundzu hi swipimelo leswinene ngopfu, nxavo wa sweswi wa makete wa wona wu le hansi ka lowu a wu tsarisiwile eka vuhlanganisi. Loko a hi vulavula hi xitirhisiwa xa xiviri, kutani muxavisi a nga xi xava hi nxavo wa makete ivi a xi xavisa hi nxavo lowu boxiweke eka vumundzuku. Ku cincana, eka xiyimo lexi, . yi ntshunxa mavandla eka xilaveko xo fambisa nhundzu ya xiviri, kambe yi endla ntsena swibalo leswi lavekaka no tata akhawunti ya muxavisi hi mali yo karhi, leyi nga ku hambana exikarhi ka nkoka wa makete na nxavo lowu boxiweke eka ntwanano. Loko un’wana wa mavandla a ala vumundzuku emahlweni ka nkarhi wa ku hetisisiwa ka byona, kutani endzhaku ka ku hela ka swipimelo leswi vekiweke eka ntwanano, nkoka lowu kombisiweke eka tsalwa na nxavo wa makete wa nhundzu swa pimanisiwa. [xitlhokovetselo id=”xiengetelo_11873″ align=”aligncenter” ku anama=”613″]. kutani endzhaku ka ku hela ka swipimelo leswi boxiweke eka kontiraka, ku pimanisiwa ka nkoka lowu kombisiweke eka tsalwa na nxavo wa makete wa nhundzu swa endleka. [xitlhokovetselo id=”xiengetelo_11873″ align=”aligncenter” ku anama=”613″]. kutani endzhaku ka ku hela ka swipimelo leswi boxiweke eka kontiraka, ku pimanisiwa ka nkoka lowu kombisiweke eka tsalwa na nxavo wa makete wa nhundzu swa endleka. [xitlhokovetselo id=”xiengetelo_11873″ align=”aligncenter” ku anama=”613″].
Ku hambana exikarhi ka vumundzuku na swihlawulekisi
Tikontiraka ta vumundzuku na ta swihlawulekisi swa hambana hi swiboha swa mavandla. Leswi swi tikomba hi nkarhi wa ku hela ka nkarhi. [xitlhokovetselo id=”xiengetelo_11885″ align=”aligncenter” ku anama=”391″].
Ku hambana exikarhi ka tikontiraka ta vumundzuku na ta le mahlweni
Ku tlhela ku va na ku hambana exikarhi ka tikontiraka ta le mahlweni na ta vumundzuku leti vavekisi va ti nghenelaka. Forward i ntirhisano wa nkarhi wun’we lowu endliwaka ehandle ka ku cincana naswona hi ku ehleketa leswaku ku xava nhundzu, tisekhurithi kumbe mali ku ta endleka enkarhini lowu taka. Mavandla ya burisana hi swiyimo leswikulu ka ha ri emahlweni:
- nxavo;
- minkarhi;
- swiyimo leswi engetelekeke.
Eka xiyimo lexi, nxaviselano wu endliwa hi nhundzu ya xiviri, naswona ku nga ri tanihi le ka vumundzuku, loko hi nga vulavuli hi ku hundziseriwa ka nhundzu.
Forward yi endleriwe ku tiyisisa vatekaxiave eka nxaviselano eka ku cinca-cinca ka nxavo loku nga ta humelela enkarhini lowu taka. A ku na swipimelo swo tika loko ku endliwa ntwanano, hikwalaho, mabindzu yo tano a ma nge endliwi eka ku cincana.

- swikongomelo – ku ta hetisisiwa ku xavisiwa kumbe ku xava nhundzu ya xiviri, leswi vulaka ku tekeriwa enhlokweni ka swiyimo hinkwaswo leswi vuyerisaka mavandla hamambirhi. Eka xiyimo xa vumbirhi, tikontiraka ta vumundzuku ti le ku sirheleleni ka swiyimo swa tona kutani ti vuyeriwa eka ku hambana ka minxavo. Vumundzuku ntsena eka 5% wa timhaka ti yisa mavandla eka ku cincana ka nhundzu ya xiviri kumbe switirhisiwa swa timali;
- vholumo ya nhundzu – loko ku hetisisiwa kontiraka ya le mahlweni, vatekaxiave eka nxaviselano hi ku tiyimela va hlayela vholumo leyi lavekaka, va tekela enhlokweni swilaveko swa vona. Eka mhaka ya vumundzuku, tivholumo ti vekiwa hi ku cincana, naswona vatekaxiave va makete va na mfanelo yo tirhisa nhlayo yo karhi ya tikontiraka;
- khwalithi ya switirhisiwa – emahlweni yi nyika nkarhi wo tirhisa nhundzu ya khwalithi yihi kumbe yihi, ku ya hi leswaku hi swihi swikombelo leswi humaka eka muxavi. Loko swi ta eka vumundzuku, khwalithi ya switirhisiwa yi kumiwa hi ku hlamuseriwa ka ku cincana;
- ku rhumeriwa ka nhundzu – loko ku sayiniwa forward, nhundzu yi tshama yi ri karhi yi yisiwa, naswona loko ku gimetiwa ku rhumeriwa ka vumundzuku ku endliwa hi xivumbeko lexi simekiweke hi ku cincana, kambe eka swiyimo swo tala a swi fiki eka leswi nikatsongo;
- swipimelo – swipimelo swa ku rhumela loko ku sayiniwa forward swi vekiwa hi mavandla eka nxaviselano. Mimpimanyeto ya tikontiraka ta vumundzuku yi vekiwa hi ku cincana;
- mali leyi nga kona – kontiraka ya le mahlweni yi tiveka hi mali leyi nga riki na mali leyi nga nyawuriki, tanihileswi swipimelo swa ku hetisisiwa ka yona swi amukelekaka eka xirhendzevutana xo karhi xa vahlanganisi lava yi hetisisiweke exikarhi ka vona. Vumundzuku i switirhisiwa leswi nga na mali yo tala, hambiswiritano, mpimo wa xikombiso lexi wu titshege hi khwalithi ya nhundzu leyi nga ehansi.
[xitlhokovetselo id=”xiengetelo_11876″ align=”aligncenter” ku anama=”456″].
Maqhinga ya mabindzu ya vumundzuku
Leswaku va xaviselana swilo swa vumundzuku, vaxavisi va tirhisa tindlela to hlayanyana leti dumeke:
- xiyimiso xa ku cincana xa kontiraka xi pimanisiwa na n’hweti leyi landzelaka leyi ku rhumeriwa ku hleriweke eka yona na nkarhi wo vika lowu landzelaka;
- ku pimanisiwa ku endliwa exikarhi ka nxavo wa spot wa xiphemu na kontraka ya vumundzuku, loko nkoka wa xona wu ri ehenhla, kutani hi vulavula hi contango , leyi tekiwaka tanihi premium loko yi pimanisiwa na nxavo wa nhundzu. Loko xiyimo xi tlheriseriwa endzhaku eka makete, kutani xi vuriwa ku tlhelela endzhaku , leswi tekiwaka tanihi nhlawulo loko swi pimanisiwa na ntsengo wa xisekelo. Hi le ka ku hambana ka mpimo wa ku cinca loku humelelaka eka xiyimo lexi laha vaxavisi va holaka kona;
- dyondzo ya chati ya vumundzuku hi ku tirhisa nxopaxopo wa xithekiniki, swikombiso, swilo swa xisekelo leswi nga khumbhaka nxavo wa kontiraka.
Ku xaviselana hi swiyimo swa nseketelo:
- swa nkarhinyana;
- ndhawu ya xivandla;
- khalendara ya kona.



Swinene na leswo biha swa ku xaviselana ka vumundzuku
Kuna swipfuno swo hlayanyana swa ku xaviselana ka vumundzuku:
- ku hava swibalo leswi engetelekeke ni tihakelo leti fihliweke;
- ku na mfikelelo eka xidziva xa vumundzuku lexi nga na nkarhi wo hela wa lembe;
- mali ya le henhla ya nhundzu, ku cinca-cinca na ku xaviselana loku cinca-cincaka.
Swiphiqo swa ku xaviselana ka tikontiraka ta vumundzuku:
- a swi ringanelanga ku xaviselana nkarhi wo leha, tanihileswi swi tirhaka nkarhi wo karhi;
- loko ku hela ka nkarhi ku humelela, swipfumelelano swi pfala hi ku tisungulela, ku tekeriwa enhlokweni nxavo wa sweswi wa makete na tioda leti nga yimisiwa ta susiwa;
- a wu nge hundziseli mabindzu lama pfulekeke eka kontraka leyi nga ta hela n’hweti leyi taka.
Kambisisa swilo hinkwaswo leswinene ni leswo biha u nga si xaviselana switirhisiwa leswi leswi nga ni khombo swinene.
Tinxaka ta tikontiraka ta vumundzuku
Ku na tinxaka timbirhi ta tikontiraka ta vumundzuku:
- Dilivhara.
- Ku lulamisiwa – handle ka ku rhumeriwa.
Vumundzuku lebyi nga ta rhumeriwa byi boha muxavi na muxavisi ku xavisa nhundzu hakunene na ku yi hakela hi ku ya hi swipimelo leswi boxiweke eka ntwanano. Ku lulamisiwa exikarhi ka vona ku endliwa hi nxavo lowu a wu vekiwile hi siku ro hetelela ra ku xaviselana. Loko, hi siku leri faneleke ku hakeriwa ha rona, muxavisi a tsandzekile ku nyika muxavi nhundzu, kutani ku cincana ku n’wi veka swigwevo.
Ringanyetavumundzuku a byi fambisani nikatsongo ni mphakelo wa xiviri wa swilo leswi endliweke. Ku tekiwa leswaku rin’wana ra mavandla ri ta hakela tlhelo lerin’wana eka nxaviselano ku hambana exikarhi ka nkoka wa nhundzu hi nkarhi wa nxaviselano na nxavo wa xiviri wa xiendliwa hi nkarhi wa ku hela ka kontiraka. Ku lulamisiwa exikarhi ka vaxavisi ku endliwa hi mali, naswona ku rhumeriwa ka nhundzu hi xiviri a ku nyikiwi. Minxaviselano yo tano yi endleriwa ku sirhelela kumbe ku tirhisa hi ndlela yo ringanyeta. Ku sirhelela swi ku pfumelela ku ringanisa ku lahlekeriwa loku nga vaka kona loku amukeriweke loko u endla ntwanano eka makete wun’wana.
Ntsengo wa kontiraka ya vumundzuku – contango na ku tlhelela endzhaku
Kontiraka ya vumundzuku yi avanyisiwa tanihi nhundzu yin’we yo cincana, leyi nga na nkoka lowu hambaneke na nxavo wa nhundzu. Xikombiso lexi xi nga khumbeka hi ku vhumbha na makhombo lama vangiwaka hi ku cinca loku nga vaka kona eka mhaka ya mintwanano leyi fikeleleriweke khale. Ntsengo wa nhundzu eka makete na nxavo wa vumundzuku wa nhundzu leyi swi nga va na mpimo wo biha kumbe lowunene.
Loko kontraka yi durha ku tlula nhundzu, kutani mfumo lowu wu vuriwa contango. Eka mhaka ya loko xiyimo xi tlheriseriwa endzhaku, hi vulavula hi ku tlhelela endzhaku.
Eka xiyimo lexi, vavekisi vo tala va tshemba leswaku nxavo wa nhundzu eka swicincana wu ta ya ehansi swinene ku nga ri khale. [xitlhokovetselo id=”xiengetelo_11886″ align=”aligncenter” ku anama=”800″].
Ndzindzakhombo
Ku xaviselana ku endliwa hi ku ya hi mphakelo wa nxaviselano, hi ku tirhisa dipoziti, leyi ntsengo wa yona wu nga 2 – 10% wa nxavo wa nhundzu ya kontiraka. Leyi i ndzindzakhombo lowu lavekaka hi ku cincana ku suka eka mavandla hamambirhi lama nghenaka eka ntwanano. Mali leyi vekiweke yi pfariwa eka tiakhawunti, yi vumba muxaka wa kholateri. Loko nxavo wa ti futures wu tlakuka, kutani margin ya muxavisi ya tlakuka, naswona loko yi ya ehansi, ya hunguteka. Endlelo leri ri ku pfumelela ku papalata endlelo ro hakela loko u endla ntwanano. Loko vumundzuku byi khomiwile ku kondza byi pfala, mavandla ya hetisisa swiboha swa wona hi ku yisa nhundzu kumbe ku hundzisela mali. Loko un’wana wa lava hlanganyelaka a nga lavi ku hetisisa swiboha swa yena, ku cincana ku n’wi endlela swona, ku tisiyela mali yo karhi eka xitiyisekiso. Xikimi lexi xi tirhela ntsena tikontiraka leti nyikaka ku nyikiwa ka nhundzu.
Masiku yo hela
Ku na masiku yo hlayanyana ya ku hela ka kontraka. Xikombiso, eka xikombiso xa dolara, switoko, switirhisiwa swa timali, siku ro hela ka nkarhi i kotara na kotara hi Ravuntlhanu wa vunharhu wa n’hweti yo hetelela ya kotara. Ku na vumundzuku lebyi nga na ku huma ka n’hweti na n’hweti, ngopfungopfu CME Crude Oil. Tinxaka tin’wana ta tikontiraka ti nga ha hela hi masiku man’wana. Ku xaviselana vumundzuku hi ndlela leyi humelerisaka, u fanele ku tsundzuka siku leri kontraka yi nga ta hela ha rona. Loko ku ri na ku hunguteka loku nga languteriwangiki ka vholumo endzhaku ka ku hela ka siku leri landzelaka ra ku xaviselana, kutani nkarhi wu lulamile, naswona vaxavisi vo tala va sungula ku pfala mabindzu ku nga si hela ntwanano. [xitlhokovetselo id=”xiengetelo_11871″ align=”aligncenter” ku anama=”498″].
zur
Mani mlaif malaqa